EnableYourData.com

KPI · Voorraad, inkoop en productie

Capaciteitsbenutting: formule en voorbeeld.

Capaciteitsbenutting is het percentage van de beschikbare productiecapaciteit dat je werkelijk gebruikt. Je meet het in tijd, zoals machine- of ploeguren, of in output. Het laat zien of je ruimte hebt voor extra orders of tegen de grens van je capaciteit aan zit.

Plan een demo Alle KPI's

Formule voor capaciteitsbenutting

Werkelijk gebruikte productietijd ÷ beschikbare productietijd × 100%

Rekenvoorbeeld

De verpakkingslijn van Acme Groothandel is beschikbaar in 2 ploegen × 5 dagen × 450 minuten = 4.500 minuten per week. In week 14 van 2026 draaide de lijn 3.600 minuten. De capaciteitsbenutting is 3.600 ÷ 4.500 × 100% = 80,0%.

Fictieve cijfers van Acme Groothandel.

Zo lees je deze KPI

Een hogere benutting betekent dat vaste kosten over meer productie worden verdeeld. Zit je structureel dicht bij de grens, dan nemen wachttijden en doorlooptijden vaak snel toe en is er weinig ruimte voor spoedorders of storingen. Vergelijk met je eigen planning en met de vraagprognose, en bekijk het per lijn of machine.

Valkuilen bij capaciteitsbenutting

  • De beschikbare tijd niet vastleggen, waardoor iedereen een andere noemer gebruikt.
  • Capaciteitsbenutting en OEE door elkaar gebruiken; de een gaat over inzet, de ander over effectiviteit.
  • Alleen het gemiddelde over alle lijnen tonen terwijl één knelpunt de output bepaalt.

SQL & DAX

Capaciteitsbenutting berekenen in SQL en DAX

Twee voorbeelden op een fictief datawarehouse van Acme Groothandel: een query in PostgreSQL en een measure voor een Power BI-model. Pas tabel- en kolomnamen aan je eigen model aan.

SQL · PostgreSQL
WITH capacity AS (
  SELECT 4500 AS available_minutes_per_week
)
SELECT date_trunc('week', po.started_at) AS week,
       SUM(po.run_minutes) AS run_minutes,
       ROUND(100.0 * SUM(po.run_minutes)
             / NULLIF(MAX(c.available_minutes_per_week), 0), 1) AS capacity_utilization_pct
FROM production_orders po
CROSS JOIN capacity c
WHERE po.started_at >= current_date - interval '12 weeks'
GROUP BY 1
ORDER BY 1;
DAX · Power BI
Available Minutes = 4500 * DISTINCTCOUNT('Date'[WeekStart])
Capacity Utilisation = DIVIDE(SUM(Production[RunMinutes]), [Available Minutes])

In ENABLE

Deze KPI volgen in ENABLE

Vragen in gewone taal

Vraag naar capaciteitsbenutting per maand, klant of product in de SQL Explorer met AI. De AI schrijft de SQL, jij ziet de query en voert hem zelf uit; de AI krijgt alleen metadata.

Lees meer →

In je Power BI-dashboard

Leg de KPI vast als measure in je Power BI-model en toon hem in het portaal, met "Laatst ververst" erbij. Toegangsprofielen en optioneel row-level security bepalen wie welke cijfers ziet.

Lees meer →

Eigen dashboards (pilot)

Zet de KPI als tegel in een eigen dashboard, met vergelijking met vorig jaar. De Dashboard Builder is een pilot en per klant aan te zetten.

Lees meer →

Doelen per maand

Met de ingebouwde app Targets leg je per maand een doel voor de KPI vast, zodat je realisatie en doel naast elkaar ziet.

Lees meer →

FAQ

Veelgestelde vragen

Hoe bereken je capaciteitsbenutting?

Deel de werkelijk gebruikte productietijd door de beschikbare productietijd in dezelfde periode. De beschikbare tijd is bijvoorbeeld het aantal ploegen maal dagen maal minuten per ploeg. Je kunt ook in output rekenen: werkelijke productie gedeeld door de maximaal haalbare productie.

Is 100% capaciteitsbenutting een goed doel?

Meestal niet. Bij volledige benutting is er geen ruimte voor storingen, onderhoud of spoedorders, en lopen wachtrijen snel op. Bepaal zelf welke buffer je nodig hebt op basis van hoe sterk je vraag en je proces schommelen.

Wat is het verschil tussen capaciteitsbenutting en OEE?

Capaciteitsbenutting zegt hoeveel van de beschikbare tijd je hebt gebruikt. OEE zegt hoe effectief de geplande tijd was, gelet op stilstand, snelheid en kwaliteit. Je hebt ze allebei nodig om te weten of je meer kunt produceren door beter te plannen of door beter te draaien.

AI gebruiken op je eigen data. Veilig, en zonder hoofdpijn.

In een online demo laten we zien hoe ENABLE je data veilig beschikbaar maakt en hoe je erop bouwt: een app beschrijven in de AI Builder, vragen in gewone taal, dashboards en API's. En hoe wij het voor je inrichten en beheren.

Plan een demo info@enableyourdata.com